{"id":1477,"date":"2025-06-09T00:01:27","date_gmt":"2025-06-08T22:01:27","guid":{"rendered":"https:\/\/carreira.info\/blog\/?p=1477"},"modified":"2025-06-09T00:01:27","modified_gmt":"2025-06-08T22:01:27","slug":"un-templo-entre-a-lenda-e-a-historia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/carreira.info\/blog\/2025\/06\/09\/un-templo-entre-a-lenda-e-a-historia\/","title":{"rendered":"Un templo entre a lenda e a historia"},"content":{"rendered":"\n

Hoxe, 9 de xu\u00f1o, cel\u00e9brase en Carreira a festividade da Virxe da Gu\u00eda, unha data cambiante que, segundo a tradici\u00f3n, ten lugar cincuenta d\u00edas despois do luns de Pentecost\u00e9s. Esta celebraci\u00f3n mantense viva dende hai s\u00e9culos, cun fondo vencello \u00e1 devoci\u00f3n mari\u00f1eira e \u00e1s tradici\u00f3ns locais.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

A historia desta capela e romaxe correspondente, a\u00ednda que pouco co\u00f1ecida, aparece recolleita en diversas gu\u00edas tur\u00edsticas locais nas que se apunta a unha posible orixe anterior \u00f3 s\u00e9culo XV. Segundo estas fontes, o templo poder\u00eda ter servido como lugar de culto para unha orde de monxes mendicantes. Por\u00e9n, a ausencia de documentaci\u00f3n co\u00f1ecida que avale esta antig\u00fcidade fai que esta teor\u00eda, se ben suxestiva e de certo romanticismo, careza de base s\u00f3lida e xustificada.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Detalle do ret\u00e1balo da capela da Gu\u00eda, ca imaxe da Virxe co Neno presidindo o mesmo. Ano 2005.<\/p>\n\n\n\n

A primeira referencia documental fidedigna data do ano 1607, cando o cardeal Jer\u00f3nimo Del Hoyo menciona a parroquia de San Paio de Carreira na s\u00faa obra Memorias del Arzobispado de Santiago<\/em>. Nela recolle:<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201cSAN PAYO DE CARREIRA<\/strong>. Tiene esta feligres\u00eda cien feligreses. Los frutos todos al retor, que valdr\u00e1n m\u00e1s de trescientos ducados. Dicen es presentaci\u00f3n de Sant Mart\u00edn. Hay una hermita de Nuestra Se\u00f1ora. La f\u00e1brica desta iglesia tiene de rentas onze ferrados de centeno y otros pocos de trigo. Hay una hermita de Nuestra Se\u00f1ora da Gui\u00f1a.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div><\/blockquote>\n\n\n\n

Portada da obra Memorias delas Iglesias del Ar\u00e7obispado de Santiago<\/em>. Ano 1607.<\/p>\n\n\n\n

Este testemu\u00f1o d\u00e1 p\u00e9 a unha hip\u00f3tese que abre un interesante interrogante: nalgunhas referencias sacramentais tam\u00e9n aparece escrita como \u201cNuestra Se\u00f1ora da Gui\u00f1a\u201d <\/em>ou mesmo \u201cNuestra Se\u00f1ora dagui\u00f1o\u201d.<\/em> Esta variaci\u00f3n poder\u00eda suxerir unha confusi\u00f3n ou derivaci\u00f3n topon\u00edmica cara a \u201cNuestra Se\u00f1ora de Agui\u00f1o\u201d. Con todo, tr\u00e1tase dunha li\u00f1a de investigaci\u00f3n que require un estudo profundo e rigoroso para chegar a conclusi\u00f3ns s\u00f3lidas.<\/p>\n\n\n\n

O relato do cardeal Del Hoyo suxire que a capela puido exercer como templo principal da parroquia durante un per\u00edodo prolongado, ata que o seu deterioro fixo inviable a s\u00faa restauraci\u00f3n. A falta de espazo para a s\u00faa ampliaci\u00f3n parece ter motivado a construci\u00f3n dunha nova igrexa parroquial. Este modelo rep\u00edtese noutros contextos, como en San Paio, onde \u2014segundo os libros de f\u00e1brica conservados no Arquivo Hist\u00f3rico Diocesano de Santiago (AHDS)\u2014 no ano 1717 se ergueu un novo templo sobre os restos dunha antiga capela rom\u00e1nica, documentada dende tempo inmemorial, restos a\u00ednda visibles na f\u00e1brica interior da igrexa.<\/p>\n\n\n\n

Un aspecto singular \u00e9 o emprazamento actual da igrexa parroquial, afastado do centro urbano m\u00e1is poboado da fregues\u00eda, o que contrasta co habitual nas parroquias veci\u00f1as, onde os templos adoitan situarse no n\u00facleo principal. Esta circunstancia resulta a\u00ednda m\u00e1is rechamante tendo en conta que o lugar no que se atopa o templo \u00e9 un dos n\u00facleos m\u00e1is pequenos dentro do termo parroquial.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Imaxe do altar e ret\u00e1balo da capela da Gu\u00eda. Ano 2005.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Porta de entrada principal e palco da capela da Gu\u00eda. Ano 2005.<\/p>\n\n\n\n

En torno \u00e1 capela da Virxe da Gu\u00eda foron tecidas diversas lendas de fonda ra\u00edz popular. A m\u00e1is co\u00f1ecida relata que uns mari\u00f1eiros atoparon unha imaxe da Virxe no mar, e que esta lles pediu ser levada \u00e1 toxeira de Entrematos (ou Antromatos), onde desexaba que lle ergueran unha capela para ser acollida e venerada. Outra versi\u00f3n sost\u00e9n que, \u00f3 v\u00e9rense en perigo de naufraxio, os mari\u00f1eiros atoparon a imaxe, e tras salvarse grazas \u00e1 s\u00faa intercesi\u00f3n, decidiron constru\u00edr un templo en sinal de agradecemento.<\/p>\n\n\n\n

Esta tradici\u00f3n oral poder\u00eda ter un certo respaldo hist\u00f3rico. Trala Reforma Protestante, iniciada en Centro Europa no ano 1517, moitas imaxes relixiosas foron destru\u00eddas ou lanzadas \u00f3 mar dende rexi\u00f3ns onde se impuxeron as novas doutrinas, como Alema\u00f1a, Inglaterra ou Flandes. Este contexto poder\u00eda explicar a aparici\u00f3n dunha imaxe mariana (de tantas…) na costa galega, a\u00ednda que isto fai pouco probable a existencia dunha ermida dedicada \u00e1 Virxe da Gu\u00eda antes do s\u00e9culo XVI, como suxiren certas fontes non contrastadas.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Imaxes da procesi\u00f3n da Gu\u00eda subindo cara \u00f3 adro da capela, tomadas nos anos 50 do pasado s\u00e9culo.<\/p>\n\n\n\n

As investigaci\u00f3ns nos libros parroquiais conservados no AHDS non proporcionan datos espec\u00edficos sobre a construci\u00f3n da capela, m\u00e1is si permiten situar o comezo do culto formal \u00e1 Virxe da Gu\u00eda no ano 1897. Nese momento, as confrar\u00edas activas dende fac\u00eda s\u00e9culos e rexistradas na parroquia eran as do Rosario, San Roque e o Sant\u00edsimo Sacramento, sen que se mencione a\u00ednda a da Virxe da Gu\u00eda.<\/p>\n\n\n\n

C\u00f3mpre destacar que consta nos libros de f\u00e1brica unha reforma do templo no ano 1903, tal e como recolle unha placa de pedra situada sobre a entrada principal, a\u00ednda que hoxe en d\u00eda se atopa case ilexible.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Imaxe do Sagrado Coraz\u00f3n de Xes\u00fas, o cal sale en procesi\u00f3n polas r\u00faas, e que est\u00e1 custodiado nesta capela. Ano 2005.<\/p>\n\n\n\n

O lugar onde se sit\u00faa este famoso e carism\u00e1tico templo relixioso \u00e9 co\u00f1ecido dende sempre como a Toxeira de Entrematos<\/em>, pero co paso do tempo, deu paso \u00e1 denominaci\u00f3n com\u00fan do lugar chamado A Capilla, hoxend\u00eda normativizado A Capela, todo iso como non, por mor desta construci\u00f3n al\u00ed establecida.<\/p>\n\n\n\n

Fontes documentais:<\/p>\n\n\n\n

– Archivo Hist\u00f3rico Diocesano de Compostela – AHDS.<\/p>\n\n\n\n

– Agradecementos a D. Ricado Viilaverde Gondar, p\u00e1rroco de San Paio de Carreira.<\/p>\n\n\n\n

– Imaxe portada. Foto Eugenio (Ribeira). Ano 1983.<\/p>\n\n\n\n

– Imaxes procesi\u00f3n: Mar\u00eda Matilde Alonso (In Memoriam). Anos 50.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hoxe, 9 de xu\u00f1o, cel\u00e9brase en Carreira a festividade da Virxe da Gu\u00eda, unha data cambiante que, segundo a tradici\u00f3n, ten lugar cincuenta d\u00edas despois do luns de Pentecost\u00e9s. Esta celebraci\u00f3n mantense viva dende hai s\u00e9culos, cun fondo vencello \u00e1 devoci\u00f3n mari\u00f1eira e \u00e1s tradici\u00f3ns locais.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1480,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11,13,12],"tags":[],"class_list":["post-1477","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia","category-patrimonio","category-relixion","clear"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/carreira.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1477","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/carreira.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/carreira.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/carreira.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/carreira.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1477"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/carreira.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1477\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1528,"href":"https:\/\/carreira.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1477\/revisions\/1528"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/carreira.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1480"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/carreira.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1477"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/carreira.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1477"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/carreira.info\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1477"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}